منو

آشنایی با بن خانک؛ کعبه زرتشت عهد ساسانی

بُن‌خانک  
 
بن‌خانک نام بنای سنگی در محوطه نقش رستم و در کنار روستای زنگی‌آباد شهرستان مرودشت فارس است. در دو قرن اخیر به نام «کعبه زرتشت» نامیده شده است زیرا گمان مي‌کرده‌اند که با آئین زرتشت پیامبر ایران باستان رابطه داشته است.
این بنا در دوره هخامنشی ساخته شده و از نام بنا در آن دوران اطلاعی نیست ولی در دوره ساسانی به آن بن‌خانک (به معنای خانه بنیادی) گفته می‌شده است و نام محلی این بنا کرنای‌خانه یا نقاره‌خانه بوده است. بن‌خانک روبروی آرامگاه داریوش دوم قرار دارد و به شکل مکعب مستطیل است و تنها یک در ورودی دارد. جنس مصالح این بنا از سنگ آهک سفید است و بلندی آن حدود 12 متر است که با احتساب پله‌های سه‌گانه به 14 متر می‌رسد و ضلع هر قاعده آن حدود 7.30 متر می‌باشد. در ورودی آن به وسیله پلکانی 30 پله‌ای از جنس سنگ به درون اتاقک آن راه می‌یابد. قطعات سنگ‌ها به صورت مستطیلی شکل است و بدون استفاده از ملات روی هم قرار گرفته‌اند، اندازه سنگ‌ها متفاوت و با بست‌هایی به هم وصل شده‌اند. قسمت زیرین بنا توپر ساخته شده اما در بالای ساختمان اتاقی با اندازه 5.2 * ‌5.2 متر وجود دارد که کاربرد آن مایه بحث بسیار شده است. عده‌ای آن را آتشکده می‌دانند اما محل آن و بی‌نفوذ بودنش این فرضیه را مردود می‌سازد. گروهی آن را محل نگهداری اسناد و یا حتی جای نگهداری جسد مومیایی شده شاهان می‌دانند که پیش از ساختن آرامگاهشان آنجا به امانت گذاشته می‌شدند. اما پلکان بلند و سخت این بنا و محل تنگ آن این فرضیه را هم مردود می‌کند. بهترین تعبیر آن است که این بنا را برای آرامگاه ساخته بودند، ولی بعد که داریوش بزرگ نوع آرامگاه شاهی را از بنای ساختمانی به مقبره درون کوه تغییر داد، این فرضيه نيز رد شد. اما پژوهشگران ايراني در تحقیقات خود ثابت کردند كه این بنا در مقایسه با تمامی بناهای گاهشماری (تقویم) آفتابی در سراسر جهان، پیشرفته‌ترین، دقیق‌ترین و بهترین بنای گاهشماری آفتابی جهان است. 
ساختمان بن خانک از نظر تناسب اندازه ها، خطوط و... بنای زیبایی است که از نظر اصول معماری قابل توجه است.  
 
 


bon khanak
 
Bon khanak is one of the historical attraction at Naqsh-e Rustam of Zangi Abad village in Marvdasht city in the Fars Province.
This stone structure is called "Kaaba of Zoroaster" in the last two centuries, because we thought that it was related with the ancient Iranian prophet of the  Zoroaster's religion.  It was built during the Achaemenid period and its name remain unknown, but under the Sassanid dynasty,  Bon Khanak which means the " Basic Home", was locally known  as the building called Karnay khaneh or Naqareh khaneh. Bon khanak is a massive, built square tower, in front of the tomb of Darius II. The only entry is a door. The square tower is built of white limestone blocks , its height is about 12 meters ,   which can extend  to 14 meters if we add the stairs , and each side are about 7.30 meters.  There are stairs of 30 stones  to enter in to the inner room. The pieces of stones are rectangular and have the different sizes. Mortar was not used in its construction. The underside is built filled but there is a room with a size 5/2 * 5/2 meters.
Its application has been a source of much discussion. Some people consider it as a  temple of fire but its location and his impenetrable form, makes this hypothesis rejected. Some consider it as a place dedicated to the storage of documents or to the storage of the mummy of kings before building their tomb.However the building is long and hard  and the tight space makes also this hypothesis rejected.  But the Iranian researchers proved in their researches that this structure is the most advanced and  accurate and the best solar  calendar of the world . The structure is a shapely and beautiful building and is remarkable in terms of  architecture's principles. 
 
 
 
منبع: مرکز تحقیقات موسسه فرهنگ و تمدن پارس
 
 

طراحی شده توسط وب فارس