ائل گلی ( عمارت ائل گلی )



مقدمه
ائل گلی یا شاه گلی به معنی استخر شاه (گول در زبان ترکی یعنی استخر)، باغی است در شهر تبریز که دارای یک دریاچه مصنوعی بزرگ و  عمارتی دو طبقه که در وسط این باغ  بنا شده است . شاهزاده قهرمان میرزا، پسر هشتم نایبالسلطنه عباس میرزا، هنگام فرمانروایی در تبریز، به تعمیر این استخر همت گماشت، عمارت 2 طبقه زیبایی در وسط آن بنا کرد، از وسط استخر تا محل عمارت خیابانی تعبیه نمود و کوه بلندی را که در قسمت شرقی استخر قرار داشت به صورت سکوها و پلههای عریض مرتبی درآورد و در چند جای آنها به فاصله معیّن جویها و آبشارهایی ایجاد کرد و در نظر داشت که این بنا را کاخ ییلاقی خود قرار دهد، اما هنوز کار تزیین بنا اتمام نیافته، درگذشت و فرزندانش این حادثه را به فال بد گرفتند، عمارت متروک ماند و از آن تاریخ به بعد، فقط استخر شاه برای ذخیره کردن آب جهت آبیاری مزارع و باغهای شهر در تابستانها مورد استفاده قرار گرفت.

تاریخچه عمارت ائل گلی
تاریخی که برای ساخت این دریاچه در نظر گرفته شده نزدیک ۱۷۸۵ میلادی و البته شاید قبل از این تاریخ باشد.
شاه‌گلی یا ائل گلی تا پیش از روی ‌کارآمدن صفویان، بزرگترین منبع ذخیرهٔ آب جهت آبیاری برخی باغ‌های بوده‌است. در دوران حکومت صفویان، تمام شن و ماسه و نخاله‌های موجود در محوطهٔ داخلی دریاچهٔ فعلی خالی شده و دیواره‌ای سنگی به دور آن کشیده شد.  در دوران قاجار در پیرامون استخر شاه‌گلی خیابان‌هایی جهت عبور و مرور احداث گردید و در جوار این معابر، درختان درخت تبریزی، بید مجنون و گل‌های اطلسی متعددی در چندین ردیف جهت تزئین گردشگاه و پاکی آب و هوا کاشته شد. شاه‌گلی در دوران پهلوی به شهرداری تبریز واگذار شد تا به یک گردشگاه عمومی تبدیل شود.


وجه تسمیه عمارت ائل گلی
این عمارت به نام های ائل گلی، ائل گولی، شاه گلی و شاه گولی نیز خوانده و نوشته می شود
نام این دریاچه در دوران پیش از انقلاب معروف به شاه گلی یعنی دریاچه یا استخر شاه بود ، اما پس از انقلاب اسلامی نام آن را به ائل گلی یعنی دریاچه مردم تغییر دادند البته برخی مورخین بر این باورند که واژه شاه به معنای بزرگ و با عظمت در اینجا به کاررفته نه شخص شاه. امروز بیشتر مردم آن را بانام ائل گلی می شناسند


معماری عمارت ائل گلی
ائل گلی استخري بزرگ به شكل مربع است و در جنوب آن تپه اي وجود دارد كه آنرا از بالا تا پايين، همسطح استخر، پله بندي كرده و نهر آبي از آن به سمت پايين روان است
در وسط استخر ائل گلی بنایی به شکل هشت ضلعی و دو طبقه وجود دارد که با نام عمارت ائل گلی شناخته می‌شود. این بنا در حال حاضر به‌عنوان رستوران مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته ساختار فعلی این بنا همان ساختار اولیه‌اش نیست. عمارت ائل گلی در ابتدا خشتی بود و سپس در سال ۱۳۴۶ تخریب و ساختمان جدید جایگزین آن شد. هشتمین پسر عباس میرزا، با نام قهرمان میرزا، این بنا را گسترش داد و تبدیل به گردشگاه سلطنتی برای درباریان قاجار کرد.
مسیری در وسط استخر ائل گلی وجود دارد که انتهای آن به این بنا متصل می‌شود و در واقع عمارت مذکور در وسط استخر و به صورت شبه جزیره قرار گرفته است.


دریاچه وپارک ائل گلی
آب دریاچه، از چشمه‌ای تامین میگردد که از سنگی بالای مرتفع ترین سکو میجوشد .یکی از شعبه‌های رودخانهٔ لیقوان که از نزدیکی روستای چاوان می‌گذرد، آب آن را تأمین می‌نماید.  تپهٔ نسبتاً بلندی در دریاچهٔ شاه‌گلی قرار گرفته که جنگل‌کاری شده و آبشارهای مصنوعی متعددی از این تپه به داخل دریاچه سرازیر می‌شود. همچنین از دریاچه تا مرکز آن و محل کاخ شاه‌گلی، خیابانی کشیده شده که عمارت کلاه‌فرنگی را به ‌صورت یک شبه‌جزیره درآورده‌ است.
در ابتدای ساخت ائل گلی، فضای سبز و باغی که امروزه مشاهده می شود وجود نداشت و تنها تپه ای خالی در مقابل استخر دیده می شد. به تدریج این تپه و محوطه اطراف دریاچه درخت کاری و گل کاری شد .بعدها تپه را در سطح های مختلف پله بندی کردند و از میان آن رود و آبشاری مصنوعی عبور دادند. منظره پله های سنگفرش شده، آبشار مصنوعی که از بالا جاری ست، نورپردازی های رنگارنگ و گل های لاله و شمعدانی اینجا را به یکی از زیباترین قسمت های پارک ایل گلی تبدیل کرده است. علاوه بر اینها، انواع درختان افرا ، تبریزی و چمن کاری ها و گل کاری های زیبا در پارک ائل گلی وجود دارد .

مشاهده و خرید پازل سه بعدی چوبی ائل گلی تبریز از اینجا، تولید موسسه فرهنگ و تمدن



سایر مشخصات عمارت ائل گلی
عمارت تاریخی کاخ ائل گلی در 27 بهمن 1387 با شماره 24774 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تخریب ها و مرمت هایعمارت ائل گلی
مرمت و بازسازی هایی در طول دوران در این مجموعه صورت گرفت که البته تمام بازسازی ها بر اساس همان نقشه و شکل اولیه بوده است.عمارت به علت رطوبت و فرسودگی بنا در سال ۱۳۴۶ هجری شمسی تخریب شد و عمارت فعلی با همان طرح و نقشه در سال ۱۳۴۹ به جای آن بنا شد
 

تبریز
تبریز، شهر تاریخ و تمدن است .باغ‌های میوه و دشت‌های بزرگ کشت محصولات مختلف کشاورزی خود جزیی از جاذبه‌های دیدنی تبریز هستند. این شهر به عناوین زیادی معروف است، در طول تاریخ پایتخت سیاسی و مورد توجه دولت و مردم بوده است. شهر اولین‌ها (اولین مسافرخانه، کودکستان،‌ اولین مدرسه کرولال‌ها و...) شهر بدون گدا، شهر زیرگذرها و روگذرها، دومین شهر صنعتی ایران، سالم‌ترین شهر ایران و بسیاری لقب‌های دیگر را به این شهر داده‌اند.

 دیگرجاذبه های گردشگری تبریز
 ارگ تبریز، مسجد کبود، بازاربزرگ، مسجد جامع تبری، موزه آذربایجان، روستای کندوان، کلیسای استفانوس، پارک کوهستانی عون بن علی، قبرستان تاریخی پینه شلوار، پارک ملی کنتال، جنگل ارسباران و...

مشاهده و خرید پازل سه بعدی چوبی ائل گلی تبریز از اینجا، تولید موسسه فرهنگ و تمدن

کلید واژه

ائل گلی، شاه گلی، ائل گولی، شاه گولی، کاخ های تاریخی، عمارت های تاریخی ،جاذبه های گردشگری تبریز، جاذبه های توریستی تبریز،کاخ های تبریز، پارک ائل گلی